Les 6 KUNST: Hoe heet jouw huis?

Voor leerlingen van de bovenbouw

Doel:

Je leert dat huizen vroeger geen nummer hadden. Men gebruikte een uithangbord of een gevelsteen om aan te geven wie er in het huis woonde. Een bakker bijvoorbeeld hing een afeelding van een brood op.

Opzet:

Lees de achtergrondinformatie over het geven van namen.

Bekijk de foto's van voorbeelden.

Lees het stukje uit het boekje Helden van de Honte.

Opdracht voor de individuele leerling:

Nodig: papier, kleurpotloden en klei. Kleispatels, lepels. Voor versiering van de gevelsteen diverse voorwerpen zoals kraaltjes, macaroni en rijst.

Opdracht voor de individuele leerling:

1. Kijk naar de gevelstenen op de plaatjes bij de achtergrondinformatie. Wat zie je daar allemaal op?

Zie je verschillen tussen die gevelstenen?

Wat valt je op?

2. Maak een ontwerp voor jouw eigen gevelsteen. Denk daarbij aan je eigen achternaam, waar ben je goed in?

Ben je sterk, of juist niet? Misschien woon je in een bijzondere wijk. Als je pas verhuisd bent, dan wil je

misschien iets laten zien van de stad waar je vandaan komt.

3. Maak van jouw eigen ontwerp een gevelsteen in klei. Je kunt allerlei technieken (met spatels bijvoorbeeld)

gebruiken. Om de gevelsteen te versieren, kun je kraaltjes gebruiken, of macaroni en rijst.

Variatie opdracht:

Hoe zo je jouw eigen huis herkenbaar maken als je in de Gouden Eeuw leefde?

Je mag dus geen straatnummer gebruiken.

Teken het ontwerp voor jouw eigen gevelsteen

Maak je eigen ontwerp in klei.

Achtergrondinformatie Hoe heet jouw huis?

Boven de gevel van het huis aan de Nieuwendijk in Vlissingen waar de familie De Ruijter woonde, hangt een groot wapenschild.

Er staat een gouden kroon op, links een gekroonde leeuw en rechts een steigerend paard. Het is een prachtig voorbeeld van het versieren van een 17^e eeuwse gevel.

De familie De Ruijter, getrouwd met de rijke Middelburgse familie Parker, wilden met dit wandschild laten zien hoe machtig en rijk ze waren.

Het nummeren van huizen was in de Gouden Eeuw nog lang geen gewoonte. In de Middeleeuwen bestonden er nauwelijks straatnamen. Degene die er waren, waren afgeleid van huisnamen. Met het geven van een naam aan je huis kon je laten zien wie je was of welk ambacht je uitoefende. Het was natuurlijk handig voor de verkoop als iedereen wist dat jij de bakker was. Echte winkels waren er ook niet. Verkoop van goederen gebeurde vanuit het woonhuis of op de markt. Sommige verkopers hadden een luifel voor hun huis.

Pas in de Franse tijd, in het begin van de negentiende eeuw, gaf men eerst de wijken in de steden een nummer. Daarna kregen de straten een naam en ging men de huizen nummeren. Pas in de tweede helft van de 20^e eeuw werden in Nederland de postcodes ingevoerd.

............

Michiel de Ruijter woonde in de Nieuwstraat op nummer 13. Hij kocht dit huis en gaf het een prachtige naam:" De gecroonde liefde".

Met zijn gezin woonde hij er tot 1653, toen ze naar Amsterdam vertrokken.

Behalve om aan te geven dat men rijk was of machtig, of allebei, wilde men op de gevel ook laten zien welke familie in dit huis woonde. Vaak had de afbeelding betrekking op de naam van de bewoners. Zo liet de familie Lampsins een gevelsteen maken met een lammetje.

Soms werd een huis genoemd naar een belagrijk persoon, als deze in het huis verbleef bij een bezoek aan de stad. Tegenwoordig heeft een staatshoofd meerdere snelle middelen van vervoer. Reizen in de Gouden Eeuw kostte heel wat meer tijd.

Niet alleen rijke mensen gaven op of aan hun gevel aan wie ze waren, ook ambachtslieden wilden hiermee laten zien welk ambacht ze uitoefenden.

........

Omdat aan veel gevelstenen, uithangborden en andere versieringen toch een stukje geschiedenis vast zit, werden die aan het eind van de 20^e eeuw langzamerhand in ere hersteld.

Tegenwoordig versiert men zijn huis met allerlei frutsels om een beetje op te vallen. Of gewoon omdat men het leuk vindt.